Foto journaal Peter Kerkhof

een reis door mijn foto's

ISO

In dit derde en laatste deel komt de iso-waarde aan bod. Ook dit is een lichtregelaar en in zoverre bijzonder dat hij je helpt om je favoriete diafragma of sluitertijd te kiezen. De iso-waarde die je op een camera instelt, heeft alles te maken met de lichtgevoeligheid van de beeldsensor. Veel camera’s staan standaard in de automatische iso-stand. Net als het diafragma en de sluitertijd, is de iso-waarde als een getallenreeks weer te geven. We hebben er een tabel van gemaakt. Elke stap naar rechts in de tabel is een verdubbeling van de lichtgevoeligheid. Naar links wordt de gevoeligheid juist gehalveerd. Met elke stap maak je de sensor dus dubbel of half zo gevoelig voor licht. Op je camera kun je nog andere getallen tegenkomen dan je in de tabel ziet, zoals 125 en 160. Je raadt het al: dat komt weer omdat de iso-waarde in kleinere stappen van een derde is te veranderen, om nauwkeuriger te werken.

gebruikelijke iso-waardes

Met een hoge iso kun je een korte sluitertijd bereiken zodat de zangeres onbewogen op de foto staat.

Zelf instellen

Bij hoge iso wordt je camera zo gevoelig voor licht dat er storing ontstaat: ruis. Piepkleine zwarte of gekleurde spikkels die er niet horen te zijn. Net zoals er bij een ouderwetse (analoge) televisie tussen twee zenders alleen maar ‘sneeuw’ te zien was. Elke camera is in staat om de hoeveelheid ruis dramatisch te verminderen. Dit heet ruisreductie. Zodra je een foto maakt, poetst het toestel de storende ruis zoveel mogelijk uit de foto. Niets aan de hand dus, zou je denken. Helaas zit er ook een nadeel aan ruisreductie. Bij het wegpoetsen van ruis gaat ook een deel van de fijnere details in je foto verloren. Het beeld lijkt dan minder scherp en kleuren worden een beetje uitgesmeerd, als een aquarel waarvan de verf is doorgelopen. Gelukkig valt dat pas echt op bij de allerhoogste iso-waarden. Bewaar die daarom voor absolute noodgevallen

Met zo’n prachtig portret wil je toch niet dat scherpte ‘uitloopt’ door de ruisreductie

Op smaak brengen

Hoe weet je nu welke iso-waarde je het beste kunt kiezen? Dat hangt van een aantal dingen af. Eén daarvan is de technische fotokwaliteit. Je mag namelijk ervan uitgaan dat een lage iso-waarde altijd een betere fotokwaliteit oplevert dan een heel hoge waarde. Kies daarom bij voorkeur de laagste waarde waarbij je nog een goede foto kunt maken. Alleen wanneer er minder licht is dan je zou willen, schakel je stapje voor stapje over naar een hogere iso-waarde. Alsof je een pan soep op smaak brengt. Daarna stop je. Je doet er niet nog een flinke scheut zout extra bij ‘voor het geval dat’.

Ook in slecht licht levert een lage iso-waarde een betere fotokwaliteit op maar je kunt dan niet altijd goed belichten. Hier moest hele lange sluitertijd gebruikt worden zodat de camera op statief moet staan voor een scherp beeld.

© 2019 Foto journaal Peter Kerkhof

Thema door Anders Norén